Η εξίσωση του άγχους

        Οι περισσότεροι αναγνωρίζουν πως το άγχος είναι ένα χρήσιμο συναίσθημα αλλά όχι τόσο χρήσιμο όταν είναι υπερβολικό. Όταν γίνεται υπερβολικό, το σώμα βιώνει δύσκολα συμπτώματα, όπως ταχυκαρδία και δύσπνοια, και το μυαλό αντίστοιχα βομβαρδίζεται από τρομακτικές σκέψεις για τι θα μπορούσε να συμβεί και πόσο καταστροφικό θα είναι. Όταν το άγχος καθηλώνει το άτομο και οι σκέψεις του είναι χαοτικές, είναι δόκιμο να χρησιμοποιηθεί μια δομή ώστε να καταλάβει το άτομο τι του συμβαίνει.

 

            Ένας αποτελεσματικός τρόπος να καταλάβει κάποιος το άγχος για οποιαδήποτε κατάσταση είναι να την ερμηνεύσει ως εξίσωση.

 

​

​

​​

​

​​​​​​​​

 

Πιθανότητα: Αναφέρεται στο πόσο πιθανό θεωρεί το άτομο ένα γεγονός. Για παράδειγμα, αν είμαι σίγουρος πως θα αποτύχω σε μια εξέταση μαθήματος, τότε είναι λογικό επακόλουθο να αγχώνομαι όσο πλησιάζει η ώρα της εξέτασης. Αντίθετα, αν ήμουν αρκετά σίγουρος πως θα τα πήγαινα καλά στην εξέταση, θα αγχωνόμουν λιγότερο.

 

Καταστροφικότητα: Αναφέρεται στο πόσο τρομακτικό και επιβλαβές είναι το χειρότερο πιθανό σενάριο που παράγει το μυαλό για μια συγκεκριμένη κατάσταση. Χρησιμοποιώντας το παραπάνω παράδειγμα, ακόμα και αν ήμουν αρκετά σίγουρος πως θα ήμουν επιτυχής στην εξέταση, πάλι θα αγχωνόμουν αν η μικρή πιθανότητα αποτυχίας οδηγούσε σε καταστροφικά αποτελέσματα. Το χειρότερο σενάριο δεν συνδέεται απαραίτητα με αντικειμενικό κόστος αλλά συχνά σχετίζεται με προσωπικές μας πεποιθήσεις. Ακόμα και αν ξέρω πως η αποτυχία μου σε μια εξέταση δεν θα προκαλέσει ιδιαίτερα προβλήματα, θα αγχωθώ αν θεωρώ πως αυτή η αποτυχία θα αποδείκνυε πως γενικότερα είμαι αποτυχημένος σαν άνθρωπος.

 

Αντιμετώπιση:  Αναφέρεται στην πίστη του ατόμου στις ικανότητες του να διαχειριστεί το αρνητικό σενάριο. Στο παράδειγμα με την εξέταση, εφόσον μου είναι ξεκάθαρο τι κινήσεις χρειάζεται να κάνω για να διαχειριστώ την αποτυχία στην εξέταση και ξέρω πως μπορώ να κάνω ότι χρειαστεί, το άγχος μου θα μειωθεί. Συχνά δυσκολευόμαστε περισσότερο να διαχειριστούμε τα συναισθήματα που θα μας προκαλέσει η οποιαδήποτε κατάσταση παρά την ίδια την κατάσταση.

 

Υποστήριξη: Αναφέρεται στην υποστήριξη που υποθέτει πως θα λάβει ένα άτομο αν το χειρότερο σενάριο γίνει πραγματικότητα. Θα είμαι μόνος στο ενδεχόμενο αποτυχίας ή κοντινά μου άτομα θα έρθουν να με παρηγορήσουν και να με βοηθήσουν να διαχειριστώ την οποιαδήποτε δυσκολία; Αν γνωρίζω πως θα υπάρχει υποστήριξη, το άγχος μου θα περιοριστεί. Αν πάλι αντί για συμπόνια, υποθέτω πως θα λάβω κριτική τότε αυξάνετε το επίπεδο καταστροφικότητας της κατάστασης.

 

​

 

Γιατί έχει σημασία η συγκεκριμένη εξίσωση;

 

            Η συγκεκριμένη εξίσωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα πλαίσια θεραπείας διάφορων αγχωδών διαταραχών. Ακόμα και αν δεν υπάρχει κάποια ψυχολογική πάθηση, είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο αυτοπαρατήρησης.

 

            Μπορεί να βοηθήσει κάποιο άτομο να εξετάσει τις καταστάσεις που το δυσκολεύουν πιο αντικειμενικά. Η κατάσταση που με αγχώνει είναι όντως ιδιαίτερα πιθανή; Αν γίνει πραγματικότητα, θα είναι όντως τόσο καταστροφική;

 

            Βοηθάει το άτομο να εντοπίσει τις βαθύτερες πεποιθήσεις που το δυσκολεύουν πέρα από την ίδια την κατάσταση. Όντως θα θεωρώ τον εαυτό μου αποτυχημένο αν δεν τα πάω καλά στην εξέταση; Πέρα από το άγχος, ίσως ένα βαθύτερο πρόβλημα είναι η αυστηρότητα με την οποία αντιμετωπίζω τον εαυτό μου.

 

            Κάνει πιο ξεκάθαρες τις ανάγκες του θεραπευόμενου και τι χρειάζεται για να διαχειριστεί το άγχος του. Ακόμα και όταν η κατάσταση συνεχίζει να προκαλεί άγχος, μπορεί να εξασκηθεί σε τεχνικές διαχείρισης των συναισθημάτων του ή και να διεκδικήσει υποστήριξη από το κοινωνικό του κύκλο ώστε να πετύχει τους στόχους του. Έτσι εξισορροπεί την εξίσωση φέρνοντας το άγχος του σε πιο λειτουργικά επίπεδα.

​

​

       Πέππας Χρήστος 

       Ψυχολόγος - CBT Ψυχοθεραπευτής